Biến dạng mặt vì một khối kỳ lạ dưới hàm

Một khối kỳ lạ dưới hàm thường xuyên thay đổi kích thước đặc biệt trong khi ăn, sau hai năm gây biến dạng mặt ông Long.

Hai năm trước, hàm phải dưới của ông Nguyễn Văn Long (50 tuổi, Bình Định) bỗng xuất hiện một khối lạ, ban đầu chỉ như đầu ngón tay cái, sau đó phát triển lớn dần. Gần đây khối phồng to như bàn tay gây biến dạng mặt, điều kỳ lạ là nó thường xuyên thay đổi kích thước, gây sưng đau từng đợt kéo dài vài ngày. Đặc biệt các triệu chứng xuất hiện nhiều trong khi ăn, ảnh hưởng nhiều đến ăn uống và thẩm mỹ.

ThS.BS.CKI Phạm Thái Duy, Trung tâm Tai Mũi Họng Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, trước đó bệnh nhân đã thăm khám vài nơi đều được chẩn đoán là sỏi tuyến nước bọt dưới hàm phải. Bệnh nhân được chụp CT-scan để xác định lại chẩn đoán. Kết quả, sỏi nằm ở vùng tiếp giáp giữa tuyến và ống tuyến gây viêm phì đại tuyến và giãn rộng lòng ống. Tổng cộng có 3 viên sỏi, viên to nhất kích thước hơn 1,5cm; 2 viên còn lại kích thước khoảng 0,5-0,8cm. Đây là kích thước lớn, ít gặp nên cần phẫu thuật cắt tuyến mới lấy được sỏi.

Sau khi gây mê, ông Long được rạch da dọc theo bờ xương hàm dưới để tiếp cận tuyến nước bọt dưới hàm và ống tuyến bên phải có chứa nhiều sỏi. Sau 2 giờ phẫu thuật, tuyến cùng sỏi bên trong được cắt bỏ hoàn toàn bằng dao điện và dao bipolar, lấy lại sự cân đối cho khuôn mặt của ông Long.

ThS.BS.CKII Trần Thị Thúy Hằng – Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Tai Mũi Họng cho biết, khó khăn của ekip là phẫu trường bị cản trở do kích thước tuyến nước bọt phì đại vì bị viêm tái diễn nhiều lần. Nếu thao tác không chính xác có thể gây biến chứng phẫu thuật như xệ môi, yếu vận động lưỡi, rối loạn vị giác do tổn thương thần kinh. “Nhờ lựa chọn phương pháp mổ cắt tuyến kinh điển và bóc tách theo cấu trúc giải phẫu nên ekip đã bảo tồn được các cấu trúc thần kinh quan trọng cho người bệnh”, bác sĩ Hằng nói.

Sỏi tuyến nước bọt là bệnh lý gây ảnh hưởng đến tuyến nước bọt phổ biến nhất của người trưởng thành, chiếm hơn 50% trong tất cả các tình trạng tuyến nước bọt. Cứ 1000 người trưởng thành thì có 12 người được báo cáo mắc bệnh này mỗi năm, với tỷ lệ nam giới cao hơn nữ giới. Sỏi tuyến nước bọt liên quan đến tuyến dưới hàm phổ biến hơn tuyến mang tai do một số yếu tố như hướng của dòng nước bọt ngược với trọng lực, cấu trúc ống Wharton dài hơn và ngoằn ngoèo hơn và hàm lượng canxi và chất nhầy cao hơn của nước bọt được sản xuất trong tuyến dưới hàm. Sỏi thường được tìm thấy trong ống Wharton hơn là ở rốn ống hoặc bên trong tuyến. Chúng thường được tìm thấy ở tuyến dưới hàm bên trái.

Kích thước và trọng lượng của sỏi tuyến nước bọt khác nhau. Đường kính của sỏi nằm trong khoảng từ 2,1-10mm và chỉ 7,6% có đường kính vượt quá 15mm. Sỏi dưới hàm thường lớn hơn sỏi mang tai. Sỏi nặng trung bình 300mg, dao động từ 1mg đến 5g.

Căn nguyên gây sỏi tuyến nước bọt đến nay vẫn chưa được biết rõ nhưng sự tích tụ khoáng chất trong các ống dẫn lưu tuyến nước bọt lâu ngày được cho là nguyên nhân hình thành sỏi. Ngoài ra, sử dụng một số loại thuốc, nhiễm trùng, khối u và mắc một số bệnh tự miễn cũng là yếu tố nguy cơ của bệnh này.

Theo bác sĩ Hằng, mặc dù là bệnh lý lành tính nhưng nếu sỏi phát triển lớn có thể gây biến dạng mặt, viêm và áp xe tuyến nước bọt, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và sức khỏe của người bệnh. Vì vậy, khi có các triệu chứng nghi ngờ như đau ở vùng miệng, quanh hàm, triệu chứng đau tái lại nhiều lần, khó há miệng, khô miệng. Hoặc xuất hiện khối phồng dưới lưỡi, hai bên mang tai, hai bên hàm dưới có thể thay đổi kích thước, đau nhiều trong khi ăn quá 3 tuần không biến mất, người bệnh nên tới bệnh viện để thăm khám chuyên khoa Tai-Mũi-Họng hoặc Răng-Hàm-mặt.

Vì không rõ nguyên nhân nên cũng không có biện pháp phòng ngừa chính thức sỏi tuyến nước bọt. Tuy nhiên, thực hành vệ sinh răng hàm sạch sẽ, tránh để viêm tuyến nước bọt cũng như đường miệng họng, không hút thuốc lá và hạn chế tiếp xúc với hóa chất độc hại góp phần bảo vệ hàm mặt nói chung và hạn chế nguy cơ mắc sỏi tuyến nước bọt.