Đau quặn bụng, phát hiện sỏi ống mật chủ

Bệnh nhân phát hiện đau quặn bụng, sốt cao, mệt mỏi phát hiện sỏi ống mật cần được điều trị can thiệp nội soi mật tụy ngược dòng.

Tiến sĩ bác sĩ Phạm Hữu Tùng (Phó giám đốc Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa cho biết, gần đây bệnh viện tiếp nhận nhiều trường hợp bị sỏi ống mật chủ. Bệnh nhân ở nhiều nhóm lứa tuổi, giới tính, kích thước sỏi cũng khác nhau. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như viêm đường mật, áp xe đường mật, áp xe gan, nhiễm trùng huyết, nguy cơ tử vong cao.

Ông Nguyễn Văn Sơn (82 tuổi, Q. Tân Phú, TP HCM) nhập viện cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM vào cuối tháng 7 trong tình trạng đau quặn bụng từng cơn, sốt cao, mệt mỏi, niêm mạc mắt và da có màu vàng. Tình trạng này xảy ra cách đây khoảng 1 tuần và không có dấu hiệu thuyên giảm nên ông đi khám.

Sau khám lâm sàng, bác sĩ Hữu Tùng nghi ngờ bệnh nhân có khả năng bị bệnh lý liên quan đến túi mật và tuyến tụy, nên đã chỉ định cho bệnh nhân làm nội soi mật tụy ngược dòng. Đây là thủ thuật chuyên biệt được sử dụng để chẩn đoán và đồng thời điều trị các bệnh về hệ thống dẫn mật và ống tuyến tụy.

Kết quả nội soi cho thấy, ông Sơn có 2 viên sỏi ở ống mật chủ, gây tắc mật, cần phẫu thuật lấy sỏi. Kích thước của viên sỏi khoảng 1,5cm. Khi lấy sỏi ra, bác sĩ thấy đường mật bị viêm mủ, nhiễm trùng nên gây ra triệu chứng sốt. Tuy nhiên, sau khi 2 viên sỏi được đưa ra ngoài, sức khỏe ông Sơn phục hồi tốt và được xuất viện 2 ngày sau đó.

Chị Trần Ngọc Uyên Phương (29 tuổi, Q. Tân Bình, TP HCM) cũng nhập viện cùng thời điểm với ông Sơn, cũng đau bụng từng cơn kéo dài. Nội soi ghi nhận sỏi kích thước 1,2×2 cm ở ống mật chủ. Do sỏi lớn, bác sĩ phải nong cơ vòng đường mật để lấy ra an toàn, tránh biến chứng thủng và chảy máu do phải cắt rộng cơ vòng Oddi (van cơ trơn điều chỉnh dòng chảy của mật và tụy vào tá tràng). Bệnh nhân xuất viện sau một ngày.

Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Minh Hùng, Giám đốc Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, cho biết sỏi ở ống mật chủ có thể được xử trí bằng phẫu thuật nội soi hoặc nội soi mật tụy ngược dòng lấy sỏi. Cả 2 đều là phương pháp ít xâm lấn có thể áp dụng riêng lẻ hoặc kết hợp tùy vào kích thước sỏi, có sỏi túi mật kèm theo không, tổng trạng bệnh nhân… nhằm đem lại kết quả tốt nhất cho người bệnh.

Phương pháp này dùng ống nội soi tá tràng, đưa vào miệng đến chỗ đổ vào tá tràng của ống mật và ống tuyến tụy. Sau khi xác định được số lượng, kích thước của sỏi ống mật chủ, bác sĩ dùng dao cắt cơ vòng Oddi, có thể kết hợp nong rộng Oddi bằng bóng tùy vào kích thước sỏi. Sau đó dùng rọ hoặc bóng kéo sỏi ra khỏi đường mật.

Về nguyên nhân hình thành sỏi ống mật chủ, bác sĩ Hữu Tùng cho biết có rất nhiều yếu tố, trong đó có 2 nguyên nhân chủ yếu là do sỏi túi mật rơi xuống ống mật chủ và do sỏi hình thành tại ống mật chủ. Sỏi hình thành tại ống mật chủ thường là do người bệnh bị nhiễm trùng đường mật ngược dòng hoặc bị ký sinh trùng chui lên ống mật trở thành nơi cho sắc tố mật lắng đọng bám vào, dần hình thành nên sỏi.

Một số yếu tố nguy cơ cần đề phòng như người thừa cân béo phì, chế độ ăn thiếu chất xơ, lười vận động, giảm cân quá nhanh, tiền sử gia đình, có người thân bị sỏi ống mật chủ, lạm dụng rượu bia có thể dẫn đến xơ gan và góp phần hình thành sỏi mật. Tuy nhiên, điều đáng nói là bệnh thường tiến triển âm thầm và không có triệu chứng, do đó cần có phương pháp phòng ngừa từ sớm từ các yếu tố nguy cơ như: chế độ ăn hợp vệ sinh, sổ giun định kỳ để ngăn ngừa tình trạng ký sinh trùng đi ngược dòng lên ống mật chủ và tạo thành nhân để hình thành sỏi.

Đặc biệt, với những bệnh nhân bị sỏi túi mật mà có triệu chứng gây đau, nên cân nhắc vấn đề phẫu thuật. Nghiên cứu cho thấy, sỏi túi mật nếu không phẫu thuật, thì 70% sẽ có biểu hiện tái phát. Khi sỏi túi mật rơi vào vòng cổ có thể gây tắc nghẽn tại cổ túi mật gây viêm túi mật cấp hoặc sỏi túi mật được túi mật bóp xuống ống mật chủ sẽ gây ra tắc nghẽn tại ống mật chủ, gây nhiễm trùng.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi.