Chiến binh 80 tuổi chiến đấu ung thư thận

Nhiều lần từ chối phẫu thuật vì sợ đau nhưng cuối cùng bà N. đã tự mình đối diện, an ủi con cháu để bước vào phòng mổ, lấy trọn vẹn khối ung thư thận.

Đau thắt lưng phát hiện ung thư thận

Hai tháng trước, bà P.T.N. (80 tuổi, ở An Giang) thường xuyên bị đau nhói ở bụng và lưng bên phải, thỉnh thoảng cảm thấy nóng trong người. Bà được con đưa tới bệnh viện kiểm tra, bác sĩ nói bà có bướu ở thận và cần phải được phẫu thuật. Bà cự tuyệt: “Tôi thà chết chứ không mổ”. Các con đưa bà đến bệnh viện khác, bác sĩ cũng chỉ định mổ nhưng bà N. vẫn lắc đầu.

Gần đây, bà N. đau nhiều hơn, mệt mỏi và buồn nôn. Người nhà đưa bà đến BVĐK Tâm Anh TP.HCM. Sau 90 phút khám và xét nghiệm máu, siêu âm và chụp cắt lớp vi tính vùng bụng, phó giáo sư Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa thông báo bà có khối ung thư to ở thận phải cần mổ gấp.

Phó giáo sư Chuyên đánh giá trường hợp của bà N. khá phức tạp do các yếu tố sau: bệnh nhân lớn tuổi, có bệnh tim mạch, khối ung thư thận lớn và có chồi bướu xâm lấn vào mạch máu lớn ở bụng (tĩnh mạch chủ dưới)… Để thực hiện được cuộc mổ cần kết hợp nhiều chuyên khoa như: Gây mê hồi sức, các chuyên gia phẫu thuật tiết niệu và tim mạch. Do phẫu thuật phải cắt bỏ toàn bộ thận phải, bác sĩ phải kiểm tra kỹ chức năng hai thận và cố gắng kiểm soát tốt huyết áp và giảm thiểu mất máu để tránh nguy cơ làm tổn thương thận còn lại của người bệnh.

Nghe thông báo, hai con gái của bà N. ghì chặt tay vào thành bàn nhờ bác sĩ tìm mọi cách cứu mẹ. Chưa kịp để con gái nói hết câu, bà N. nắm tay con: “Mẹ sẽ mổ! Sống hơn 80 năm rồi, mẹ không sợ gì cả. Bác sĩ giúp tôi lôi khối ung thư ra để tôi xem nó ác cỡ nào.” Chị H. liền gọi báo cho gia đình. Ngay lập tức, 5 người con của bà N. có mặt tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM.

Cuộc mổ được diễn ra trong 2 tiếng rưỡi, với sự phối hợp giữa 2 phẫu thuật viên chính là phó giáo sư Vũ Lê Chuyên và tiến sĩ bác sĩ Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch Lồng ngực, BVĐK Tâm Anh TP.HCM, cùng ê kíp bác sĩ gây mê hồi sức, điều dưỡng dụng cụ chuyên nghiệp… Phòng mổ vô khuẩn được trang bị đầy đủ các thiết bị ngoài ra cần chuẩn bị nguồn máu, máy tim phổi nhân tạo…

Phó giáo sư Chuyên mở 1 đường ngay dưới sườn phải đủ rộng để bộc lộ rõ toàn bộ thận thận phải, phẫu tích mạch máu vùng cuống thận và tĩnh mạch chủ dưới. Phó giáo sư Chuyên phối hợp với tiến sĩ Dũng tiến hành cắt các mạch máu thận, mở tĩnh mạch chủ lấy chồi bướu, sau đó cắt toàn bộ thận và mỡ quanh thận, loại bỏ hết các tế bào ung thư.

Bác sĩ Anh Dũng cho biết thêm, ê kíp ngoại tim mạch đã chủ động kiểm soát tĩnh mạch chủ ở phía trên vị trí chồi nằm trong lòng mạch. Nhờ chủ động kiểm soát mà việc mở lòng tĩnh mạch chủ, lấy toàn bộ chồi và khâu phục hồi lại thành tĩnh mạch được thuận lợi và an toàn.

12 giờ 30, từng cánh cửa lớn mở ra, bác sĩ thông báo: “Ca mổ thành công. Chúng tôi đã lấy trọn toàn bộ khối ung thư ở thận phải”.

Gần một tiếng bà N. tỉnh lại sau gây mê, bà muốn về phòng bệnh sớm để gặp các con. Bà N. chỉ tay xuống bụng và nói: “Bác sĩ mổ cho mẹ ngay chỗ này, không thấy đau. Ngủ một giấc dậy thấy cuộc sống vẫn như trước”.

Vài tiếng sau mổ mở, bà N. đã nói chuyện rôm rả với con cháu ở phòng bệnh của Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, BVĐK Tâm Anh TP.HCM. Thấy phó giáo sư Vũ Lê Chuyên đến thăm khám, bà dùng 2 tay nâng mình ngồi dậy rồi vỗ lên ngực nói: “Tôi là người khỏe nhất. Các cậu thanh niên mổ xong chưa chắc khỏe nhanh như tôi. Cảm ơn bác sĩ rất nhiều, giờ tôi chỉ mong được về nhà, mới đi xa mấy ngày đã nhớ quê”.

Ung thư thận xâm lấn gần tim

Phó giáo sư Vũ Lê Chuyên cho biết nếu không mổ bướu thận kịp thời, khối ung thư phát triển xâm lấn cơ quan xung quanh gây ra triệu chứng đau, đái máu và nhiều triệu chứng khác khi ung thư di căn các cơ quan như: tim, phổi… đe dọa đến tính mạng người bệnh.

Bác sĩ Nguyễn Anh Dũng chia sẻ thêm, chồi của khối bướu thận đi theo tĩnh mạch thận nằm trong lòng tĩnh mạch chủ dưới. Nếu chồi phát triển lớn, tiếp tục đi theo tĩnh mạch chủ lên buồng tim phải gây tắc động mạch phổi dẫn đến đột tử. Thậm chí trong lúc mổ, nếu làm chồi bung ra trôi theo mạch máu cũng gây tình trạng tắc động mạch phổi, người bệnh có thể tử vong trong mổ nếu không được xử trí kịp thời. Ngoài ra, các tế bào ung thư từ chồi bị bung trôi đến các cơ quan khác làm tăng nguy cơ di căn ung thư về sau.

Phó giáo sư Chuyên cho biết, bà N. được theo dõi hậu phẫu tích cực, kiểm soát đau hiệu quả, kiểm tra chức năng thận và theo dõi chảy máu qua các ống dẫn lưu ổ bụng. Năm ngày sau mổ, bà N. đã có thể ăn uống và đi lại bình thường.

Bà N. được xuất viện sớm, đi lại nhanh nhẹn hơn, ăn uống ngon miệng hơn. Chị L.T.H. (50 tuổi, An Giang) con gái bà N. chia sẻ: “Thấy mẹ khỏe mạnh, nói chuyện vui vẻ trở lại như vậy chị em tôi mừng lắm. Trước đó, ở nhà mẹ đau không nói chuyện nhiều, cứ nằm miết trên giường. Thấy mẹ bệnh, chị em tôi cũng lo lắng, mất ăn mất ngủ theo.”

Phó giáo sư Vũ Lê Chuyên cho biết, ung thư thận ở giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ. Khi đã có triệu chứng như tiểu máu, đau lưng… thì khối u đã phát triển lớn. Trường hợp của bà N. mặc dù khối u đã có dấu hiệu xâm lấn nhưng ung thư vẫn còn ở giai đoạn khu trú (ung thư tại chỗ, chưa có dấu hiệu di căn ở cơ quan khác). Các phương pháp điều trị ở giai đoạn này bao gồm: cắt bỏ u thận hoặc một phần thận, cắt toàn bộ thận.

Với trường hợp bà N. bướu thận lớn nghi ác tính và xâm lấn mạch máu lớn nên không có phương pháp nào tốt hơn phẫu thuật cắt bỏ thận lấy toàn bộ khối bướu và chồi bướu trong tĩnh mạch chủ. Các phương pháp điều trị khác như xạ trị, hóa trị hầu như không có hiệu quả.

Người dân nên khám sức khỏe hàng năm để tầm soát ung thư thận cũng như các bất thường về sức khỏe khác nhằm có hướng điều trị sớm đạt hiệu quả cao, tránh biến chứng nguy hiểm.