Bệnh nhi xoắn lá lách hiếm gặp

Bệnh nhân 13 tuổi được phẫu thuật nội soi tháo xoắn và khâu treo cố định lách với sự hỗ trợ của tấm lưới nhân tạo.

Em Thu Hà (Nam Định) thăm khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội vào ngày 20/7 do đau bụng âm ỉ tăng dần kèm nôn. Trước đó em đã đi khám tại nhiều cơ sở y tế trong 4 ngày nhưng không tìm ra bệnh. Bác sĩ khoa Ngoại tổng hợp hỏi kỹ bệnh sử và khám vùng hố chậu trái và hạ vị có khối kích thước khoảng 8 cm, bờ rõ, mật độ chắc, di động được, ấn đau nhói. Qua siêu âm và cắt lớp vi tính thấy lách lạc chỗ nằm ở tiểu khung, có thâm nhiễm mỡ và nhiều dịch vùng tiểu khung. Bác sĩ kết luận em bị xoắn lá lách khả năng chưa có hoại tử. Hình ảnh lách to phù nề do ứ máu nhưng còn tưới máu.

PGS.TS.BS Triệu Triều Dương, Giám đốc khối Ngoại, BVĐK Tâm Anh Hà Nội cho biết, ngay khi tiếp nhận và chẩn đoán bệnh, bác sĩ tiến hành phẫu thuật nội soi cấp cứu lúc 19h cùng ngày. Quá trình phẫu thuật bác sĩ quan sát thấy lách to, kích thước khoảng 15 x 10 cm, màu tím, ứ máu, sa xuống vùng hố chậu trái và tiểu khung, được mạc nối lớn phủ lên. Cuống lách dài bị kéo căng, tĩnh mạch lách giãn to, xoắn bán phần. Bệnh nhân được tháo xoắn gỡ dính lách khỏi các dây chằng xung quanh và mạc nối lớn. Bác sĩ tạo hình túi bằng 2 tấm lưới nhân tạo, cho lách vào túi, khâu treo cố định lách về vị trí giải phẫu bình thường, đặt dẫn lưu và đóng vết mổ.

Phương pháp tạo hình hố lách, khâu treo cố định lách giúp bệnh nhân bảo tồn lách, tránh xoắn lách tái phát, đồng thời giảm biến chứng trong và sau mổ do không làm tổn thương đến mạch máu và nhu mô lách. Bên cạnh đó, việc ứng dụng phẫu thuật nội soi giúp bệnh nhân giảm đau sau phẫu thuật, hồi phục nhanh, và đảm bảo tính thẩm mỹ, nhất là khi bệnh lý này thường gặp ở bệnh nhân nữ trẻ tuổi.

Sau phẫu thuật, người bệnh ổn định sức khỏe, tiếp tục được điều trị bằng truyền dịch, kháng sinh. Người bệnh được theo dõi tích cực trong 5 ngày và xuất viện. Theo PGS Triều Dương, lách lạc chỗ là bệnh lý hiếm gặp. Tính đến năm 2018, trên thế giới chỉ có khoảng 500 trường hợp được báo cáo, với tỉ lệ mắc là 0,2%. Lách lạc chỗ có 2 thời điểm chẩn đoán: ở trẻ em, đặc biệt trẻ dưới 1 tuổi và những năm 30 tuổi, thường gặp ở nữ giới 76,8%, tuổi trung bình tại thời điểm chẩn đoán là 24,2 tuổi.

Tại Việt Nam, có gần 20 trường hợp xoắn lách được báo cáo tại nhiều bệnh viện trên cả nước, đều là các bệnh nhân trẻ tuổi (dưới 20 tuổi), hầu hết là bệnh nhân nữ, nhập viện vì đau bụng đột ngột dữ dội, chẩn đoán dựa trên siêu âm hoặc cắt lớp vi tính. Phần lớn các trường hợp này đã được mổ mở và phải cắt lách do phát hiện muộn khi đã hoại tử.

PGS Dương cho biết, lách lạc chỗ được phân thành 2 nhóm: bẩm sinh và mắc phải. Trong đó, nhóm bẩm sinh thường do thiểu sản dây chằng lách, hay dây chằng lách dài. Nhóm mắc phải thường gặp ở nữ giới, do tác động của nội tiết tố thay đổi hay thành bụng nhão, giãn dây chằng lách, hoặc có thể do mang thai nhiều lần.

Trường hợp bệnh nhân Hà có tiền sử mổ cố định dạ dày do xoắn từ khi 18 tháng tuổi, không rõ tổn thương vùng lách. Trường hợp này có thể nghĩ tới yếu tố bẩm sinh và đến thời điểm này mới biểu hiện bệnh. Bệnh nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời có thể dẫn đến xoắn lách. Ban đầu, xoắn lách gây xung huyết tĩnh mạch, lách trở nên phù nề và to ra. Nếu xoắn tiến triển, dẫn đến tắc nghẽn nguồn cung cấp động mạch, thiếu máu cục bộ cấp tính, hoại tử gây vỡ lách, chảy máu và tổn thương viêm, hoại tử đuôi tuỵ..

Lách lạc chỗ là một bệnh cảnh hiếm gặp với biểu hiện lâm sàng đa dạng, trở thành một thách thức trong chẩn đoán và điều trị. Phương pháp phẫu thuật nội soi cố định lách về vị trí bình thường có sử dụng tấm lưới nhân tạo sẽ an toàn, hiệu quả trong điều trị lách lạc chỗ, xoắn lách giai đoạn sớm, khi chưa hoại tử. Việc bảo tồn lách có ý nghĩa giúp bệnh giảm các di chứng do cắt lách sau này, nhất là các biến chứng về nhiễm trùng…