Sỏi san hô lấp đầy thận trái

Khối sỏi dài hơn 7cm như nhánh san hô lấp kín bể thận và các đài thận trái, bác sĩ phải mổ mở để lấy sỏi ra ngoài.

Ông T.V.T. (60 tuổi, ngụ Long An) đi khám sức khỏe định kỳ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, phát hiện sỏi thận cả hai bên. Sỏi thận phải đường kính 3cm, gây ứ nước. Thận trái có khối sỏi san hô sần sùi, đường kính dài nhất hơn 7cm, lấp kín các bể thận và các đài thận lớn nhỏ. Viên sỏi chèn ép nhu mô khiến thận ứ nước nhẹ.

Bác sĩ CKI Lý Minh Hoàng, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, BVĐK Tâm Anh TP.HCM, cho biết thận người trưởng thành dài khoảng 11cm, ở thận ông T. viên sỏi san hô dài hơn 7cm. Trong trường hợp này, sỏi san hô lớn nhưng chưa gây biến chứng, như nhiễm khuẩn gây sốt, tiểu rắt hay cơn đau quặn thận do chèn ép… Tuy nhiên, nếu không phát hiện kịp thời, viên sỏi theo thời gian sẽ tăng kích thước, chèn ép nặng hơn vào nhu mô thận, gây giãn thận.

Lúc này, người bệnh có thể gặp biến chứng nhiễm khuẩn đường tiết niệu, tiểu máu, nhiễm khuẩn huyết… nghiêm trọng hơn là mất dần chức năng thận trái, gây suy thận, phải cắt thận.

Trường hợp chỉ còn 1 quả thận, người bệnh có thể sống khỏe mạnh, nhưng phải đối diện nhiều nguy cơ hơn nếu quả thận còn lại có vấn đề như: tăng huyết áp, hỏng vi mạch thận, phì đại thận… Ngoài ra, tình trạng viêm mạn tính do sỏi cũng có thể làm thay đổi lớp niêm mạc của bể thận và diễn tiến thành ung thư niệu mạc của thận.

Để giảm tối thiểu nguy cơ biến chứng trong và sau phẫu thuật, các bác sĩ đã nội soi tán sỏi ở thận phải trước. Sau 1 tháng, khi sức khỏe người bệnh ổn định, các bác sĩ thực hiện cuộc mổ khó hơn là mổ mở lấy sỏi san hô thận trái. “Mổ mở lấy sỏi là phương pháp điều trị kinh điển, dành cho trường hợp người bệnh có sỏi lớn và phức tạp”, bác sĩ Hoàng nói.

Viên sỏi lớn, như nhiều nhánh san hô cắm vào đài thận, sần sùi, không thể đưa nguyên khối ra ngoài vì dễ làm rách chủ mô thận gây chảy máu. Do đó các bác sĩ đã cắt nhỏ và đưa từng nhánh ra ngoài. Ngoài đường rạch ở bể thận như các cuộc mổ bình thường, các bác sĩ buộc phải rạch thêm một phần nhu mô thận để có thể chủ động tiếp cận và lấy được hết sỏi mà không làm bệnh nhân mất nhiều máu.

Cuộc mổ dài gần 3 giờ, dài gấp rưỡi các cuộc mổ lấy sỏi thông thường, lượng máu mất trong mổ chỉ khoảng 100ml. Tổng trọng lượng sỏi lấy ra khoảng 300 gram.

Sau mổ sức khỏe ông T. ổn định, chức năng thận dần phục hồi, dự kiến xuất viện trong vài ngày tới. Tuy nhiên, như các trường hợp mắc sỏi thận khác, người bệnh có nguy cơ tái phát sỏi lên tới 50% trong năm đầu tiên. Do đó, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế, như tái khám định kỳ, uống nhiều nước, thay đổi chế độ ăn lành mạnh.

Theo bác sĩ Hoàng, sỏi thận có nhiều loại, thường được phân theo thành phần hóa học như sỏi canxi, sỏi phốt phát (sỏi san hô), sỏi axit uric… Trong đó, sỏi san hô là loại phức tạp, hình thành trong nhiều năm, chiếm hết đài bể thận. Quá trình hình thành sỏi san hô thường diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng.

Khi sỏi đạt kích thước lớn, người bệnh thường có triệu chứng đau lưng, âm ỉ, dai dẳng, có thể đi tiểu rắt hoăc nước tiểu có máu. Phương pháp điều trị sỏi thận tùy thuộc vào loại sỏi, vị trí và giai đoạn bệnh.

Bác sĩ Hoàng cho biết, có nhiều nguyên nhân gây sỏi thận như dị dạng đường tiết niệu, rối loạn chuyển hóa gây tăng canxi máu, thay đổi pH nước tiểu, cường tuyến cận giáp. Các yếu tố như cơ địa, tiền sử gia đình, chuyển hóa, môi trường lao động, nhiễm trùng cũng gây sỏi thận. Chế độ ăn quá mặn, ít uống nước, lười vận động gây ra ứ đọng nước tiểu là những yếu tố tăng nguy cơ bị bệnh.

Triệu chứng của sỏi thận thường không điển hình, bao gồm đau tức vùng hông lưng, tiểu máu, tiểu rắt, tiểu buốt… Khoảng 30% trường hợp sỏi thận diễn tiến âm thầm không có dấu hiệu đặc trưng. Một số trường hợp chỉ phát hiện được khi sỏi đã gây các biến chứng như mủ thận, suy thận, sốc nhiễm trùng… Bác sĩ khuyến cáo, khi có dấu hiệu nghi ngờ sỏi thận, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác và có phác đồ điều trị sớm và phù hợp.