Khám gout, phát hiện thuyên tắc mạch phổi

Nhập viện khám và điều trị đau chân do gout, anh Tiến bỗng xuất hiện cơn đau ngực dữ dội được chuyển khoa Tim mạch phát hiện động mạch phổi tắc bán phần.

Ngày 15/7, trên siêu âm tim và chụp cắt lớp vi tính, ThS.BS Trần Quốc Việt, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, phát hiện nhánh lớn động mạch phổi của bệnh nhân Hoàng Văn Tiến (38 tuổi, Hà Nội) tắc bán phần do huyết khối (thuyên tắc động mạch phổi).

Bác sĩ Việt nhận định khả năng gây nên thuyên tắc động mạch phổi có thể do bệnh nhân có huyết khối ở tĩnh mạch sâu chi dưới. Huyết khối này hình thành ở tĩnh mạch sâu dưới chân, qua thời gian các lớn dần, di chuyển theo tĩnh mạch về tim và đi lên động mạch phổi gây tắc động mạch phổi.

Nguyên nhân gây nên huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới có thể do bệnh nhân hạn chế vận động, gần như không cử động gối và cẳng chân bên phải do đang có triệu chứng đau khớp gối phải trong đợt cấp của bệnh gout.

Anh Tiến cho biết có các triệu chứng trước đó như: mệt, khó thở khi gắng sức hoặc khi nằm đầu bằng, nhịp tim nhanh, đau ngực (dấu hiệu của thuyên tắc động mạch phổi). 10 ngày trước khám, anh Tiến cũng xuất hiện một cơn đau ngực, mức độ 8/10, nhưng do chủ quan chưa đi khám ngay. Có bệnh gout lâu năm nên bệnh nhân đã không nhận ra các dấu hiệu của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới như sưng phù, nặng tức, đau ở chân.

Độ thuyên tắc động mạch phổi của anh Tiến được đánh giá ở mức trung bình. Sau khi hội chẩn, các bác sĩ quyết định cho bệnh nhân sử dụng thuốc chống đông và theo dõi sát tình trạng lâm sàng, đặc biệt là mức độ khó thở và tình trạng huyết động. Trong trường hợp huyết khối tiến triển tăng thêm, gây tắc nặng hơn các nhánh động mạch phổi, gây khó thở tăng, tụt huyết áp, sẽ phải tiến hành tái thông động mạch phổi bằng thuốc tiêu sợi huyết hoặc các biện pháp can thiệp, phẫu thuật.

Bệnh nhân đáp ứng với thuốc khá tốt. Sau thời gian điều trị, thuốc có hiệu quả, huyết khối không tiến triển thêm, có khả năng sẽ tiêu nhỏ dẫn và dòng chảy trong động mạch phổi sẽ được tốt hơn. Sau 3 ngày điều trị, các triệu chứng ở bệnh nhân biến chuyển rõ rệt, bệnh thuyên giảm hẳn. Bệnh nhân được xuất viện sau 4 ngày và tiến hành điều trị duy trì thuốc chống đông, theo dõi tại nhà cũng như tái khám sau 1 tháng.

Bác sĩ Việt chia sẻ, các dấu hiệu của thuyên tắc động mạch phổi nhiều khi mơ hồ, nên dễ nhầm lẫn với bệnh lý khác. Vì vậy nhiều trường hợp không điển hình hoặc mức độ nhẹ có thể bị bỏ sót không được chẩn đoán.

Nếu bị bỏ sót không được điều trị thuốc chống đông và khảo sát nguy cơ hình thành huyết khối, về lâu dài bệnh có thể bị tái phát với mức độ nặng hơn. Nó có thể tiến triển thành tăng áp lực động mạch phổi do huyết khối mạn tính, gây suy tim. Khi đó điều trị khá khó khăn và đáp ứng kém, tiên lượng thời gian sống của người bệnh sẽ giảm đi nhiều.

Để phát hiện thuyên tắc động mạch phổi, bác sĩ sẽ đánh giá triệu chứng lâm sàng, phân tầng nguy cơ, sử dụng các biện pháp thăm dò như xét nghiệm D-Dimer trong máu, siêu âm tim, chụp cắt lớp vi tính động mạch phổi. Ngoài ra các bác sĩ có thể tiến hành tìm huyết khối ở tĩnh mạch sâu chi dưới nhằm phát hiện nguồn gốc thuyên tắc.

Cũng theo bác sĩ Việt, bệnh nếu không được phát hiện sớm, bên cạnh huyết khối từ tĩnh mạch sâu chi dưới đã di chuyển lên gây tắc động mạch phổi, vẫn còn một số huyết khối còn tồn tại ở tĩnh mạch sâu, huyết khối này có thể tiếp tục di chuyển lên theo dòng máu, gây tắc động mạch phổi hoàn toàn, có thể gây tụt huyết áp, sốc tim, nguy cơ tử vong cao.

Khuyến cáo được bác sĩ đưa ra là khi có các dấu hiệu như nặng tức, sưng, phù, đau chân, kèm với cảm giác đau nặng ngực, có thể đau lan lên cổ vai, cần đến ngay các cơ sở y tế để thăm khám sớm, tránh trường hợp đáng tiếc xảy ra. Nhiều trường hợp phát hiện muộn, bệnh tiến triển nặng, khả năng cấp cứu thành công thấp.