Kỳ tích nuôi sống bé trai sinh non 460 gram

Bé trai sinh non nặng 460gr, là trẻ sơ sinh nhẹ cân nhất Việt Nam ở tuổi thai 24 tuần, được điều trị và nuôi dưỡng thành công tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội.

Gian nan hành trình con đến thế giới

Chị Hạnh (Hà Nội) gặp khó khăn để mang thai vì chu kỳ kinh nguyệt không đều. Gia đình chị quyết định thực hiện thụ tinh nhân tạo (IUI) với mong muốn sớm có con. 4 lần IUI chị nhận tin vui nhưng lần lượt bị lưu thai, thai sinh hóa.

Sau 5 năm nỗ lực không đạt kết quả, hai vợ chồng chị tìm tới Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội (IVF Tâm Anh) để được tư vấn. Chị Hạnh được chẩn đoán dính buồng tử cung kèm tình trạng buồng trứng đa nang, rối loạn kinh nguyệt kéo dài. Sau 5 lần chuyển phôi, chị Hạnh đón tin vui ở tuổi 38 và quyết định theo dõi thai sản tại bệnh viện.

Tuần thai 18, cổ tử cung của chị Hạnh có dấu hiệu mở sớm, nguy cơ sinh non. Chị được chỉ định nhập viện theo dõi kết hợp truyền giảm co nhưng cổ tử cung tiếp tục tụt sâu, túi ối lọt trong âm đạo. Tình trạng chuyển biến xấu, chị Hạnh được chuyển tới phòng mổ chuẩn bị khâu vòng cổ tử cung để giữ thai. Túi ối căng phồng trong ngả âm đạo có thể vỡ ngay khi chạm nhẹ, ở tuổi thai này em bé sẽ khó có thể được nuôi sống. ThS.BS Đinh Thị Hiền Lê kết luận không thực hiện khâu vòng vì rủi ro vỡ ối quá cao.

Giữ chặt nỗi lo sợ thêm một lần mất con, chị Hạnh nghẹn ngào: “5 lần lưu thai, nhiều lần làm IUI – IVF mới có con, tôi không muốn từ bỏ vì phải rất vất vả mới có được. Mỗi lần được thăm khám tôi luôn nói các bác sĩ chỉ cần tìm cách giữ con, không cần quan tâm tới tôi”.

Chị Hạnh được giữ lại tại bệnh viện theo dõi và tiếp tục sử dụng thuốc giảm co, chống nhiễm khuẩn. Tuy vậy, nguy cơ vỡ ối vẫn còn đó, kèm theo nguy cơ thai sinh non khó níu giữ cơ hội sống. Đồng cảm với nỗi day dứt của người mẹ hiếm muộn nhiều năm, bác sĩ Hiền Lê cùng hội chuẩn với TTƯT.PGS.TS.BS Lê Hoàng – Giám đốc IVF Tâm Anh, tìm cách giữ lại thai nhi non tháng trong bụng mẹ.

Để có thể khâu vòng cổ tử cung cho thai phụ, túi ối phải được đảm bảo toàn vẹn và đẩy ra khỏi ngả âm đạo. Màng ối mỏng trong tình trạng căng phồng trở thành thách thức lớn. Các bác sĩ cân nhắc việc hút dịch ối để giảm áp, giảm thiểu nguy cơ vỡ ối đột ngột kết hợp đẩy phần túi ối trong âm đạo trở về đúng vị trí. Tuy nhiên, mũi kim thông thường khó có thể tiếp cận buồng ối do thai nhỏ nằm xa thành bụng, kim chọc hút noãn trong thụ tinh ống nghiệm trở thành lựa chọn tối ưu nhất lúc này, được sử dụng dưới vai trò hoàn toàn khác thường ngày.

Bác sĩ Lê Hoàng chia sẻ: “Việc di chuyển thiết bị từ khu vực vô khuẩn của Trung tâm hỗ trợ sinh sản tới phòng mổ chưa từng có tiền lệ tại bệnh viện. Nhưng là những người đồng hành từ đầu với gia đình người bệnh trên hành trình mong con, chúng tôi rất sẵn sàng và nỗ lực để giúp hai mẹ con có cơ hội mẹ tròn con vuông”.

Ở mốc 21 tuần, chị Hạnh một lần nữa được đưa vào phòng mổ với hy vọng giữ thai mong manh. Phó giáo sư Lê Hoàng sử dụng kim chọc hút noãn tiếp cận màng ối qua đường bụng dưới hướng dẫn của siêu âm, thận trọng hút 120ml dịch ối ra ngoài. Thể tích nước ối giảm, túi ối bớt căng phồng, bác sĩ Hiền Lê đẩy màng ối bằng bóng sonde foley kết hợp khâu vòng cổ tử cung. Ca phẫu thuật thành công, màng ối toàn vẹn, mẹ và bé tiếp tục được theo dõi tại viện.

Sau phẫu thuật, hệ thống siêu âm và thiết bị chọc hút noãn được khử khuẩn kỹ để đưa trở lại vào khu vực vô khuẩn. “Dù gia tăng chi phí, công sức và thời gian của các nhân viên y tế, nhưng kết quả đạt được rất xứng đáng”, bác sĩ Lê Hoàng nhấn mạnh.

Chiến binh dũng cảm trong lồng ấp

Sau phẫu thuật, chị Hạnh và em bé được siêu âm theo dõi để loại trừ nguy cơ rỉ ối, nhiễm trùng ối hàng ngày. Thai nhi ổn định sinh hiệu và an toàn trong bụng mẹ.

Sóng gió lại ập tới ở tuần 24, màng ối vỡ đột ngột, chân thai nhi nằm gọn trong âm đạo người mẹ. Bác sĩ Hiền Lê quyết định mổ lấy thai khẩn cấp. Em bé chào đời chỉ nặng 460 gram, không khóc, không có phản xạ, tím tái toàn thân. Trẻ được ê-kíp các bác sĩ Sơ sinh hồi sức thông khí áp lực dương, kẹp và cắt dây rốn chậm, đặt nội khí quản thở máy. Kiểm tra tình trạng hô hấp, tim mạch và thân nhiệt ổn định, bác sĩ chuyển trẻ tới phòng hồi sức sơ sinh tiếp tục điều trị và chăm sóc.

Em bé được bơm surfactant giúp hỗ trợ khả năng hô hấp. Toàn bộ các cơ quan của em bé đều non yếu, các mạch máu nhỏ và dễ tổn thương khiến việc lấy ven gặp nhiều khó khăn. Trẻ được đặt catheter chuyên dụng qua đường động mạch để theo dõi huyết áp liên tục. Các bác sĩ đặt catheter tĩnh mạch rốn và thiết lập đường truyền trung tâm từ tĩnh mạch ngoại biên (Longline) để nuôi dưỡng tĩnh mạch lâu dài. Kỹ thuật Longline sử dụng catheter là kỹ thuật phức tạp và quan trọng ở một đơn vị hồi sức sơ sinh.

“Em bé sinh ra chỉ nhỏ bằng bàn tay người lớn, cân nặng thấp và tuần tuổi cực non tháng. Tuần đầu tiên sau sinh là giai đoạn chuyển tiếp khi trẻ từ bên trong tử cung người mẹ ra bên ngoài cũng là giai đoạn khó khăn nhất vì trẻ gặp nhiều nguy cơ về suy hô hấp nặng, suy tuần hoàn, xuất huyết não, vàng da, viêm ruột, nhiễm khuẩn…”, bác sĩ Tố Như nhớ lại.

Khoa Sơ sinh của bệnh viện lên kế hoạch theo dõi, điều trị dự phòng nguy cơ xuất huyết não trong 72 giờ đầu và tình trạng viêm ruột hoại tử. Các yếu tố ánh sáng – tiếng ồn được kiểm soát nhằm bảo vệ thần kinh của trẻ. Mẹ và bé cũng sớm được da kề da khi đủ điều kiện. Chiến binh nhỏ đáp ứng tích cực với phác đồ, ổn định sức khỏe, mạnh mẽ vượt qua tuần đầu tiên sau sinh.

Trong quá trình điều trị, bác sĩ phát hiện trẻ bị suy giáp bẩm sinh, được hội chẩn đánh giá vấn đề nội tiết – chuyển hóa. Em bé được điều trị sớm bằng hormone, liều lượng tính toán tỉ mỉ theo cân nặng, giúp trẻ phát triển bình thường.

8 tuần sau sinh, trẻ được rút nội khí quản, thở máy không xâm nhập. “Đối với trẻ sinh non, hệ hô hấp rất non yếu, việc sử dụng các phương pháp hỗ trợ thở ban đầu là cần thiết nhưng nếu kéo dài sẽ khiến trẻ lệ thuộc. Vì vậy, các bác sĩ và điều dưỡng luôn cố gắng theo dõi và tập cho bé có phản xạ hô hấp tự nhiên để sớm thoát máy thở”, bác sĩ Tố Như cho biết.

Mẹ bé chưa có sữa khi sinh con. Em bé lớn lên từng ngày từ nguồn sữa mẹ thanh trùng được bệnh viện nhập về. Chất lượng sữa được kiểm soát nghiêm ngặt, đảm bảo an toàn và dinh dưỡng cao cho trẻ. Trẻ tăng cân tốt, tăng trưởng khoảng 30%/tuần.

Quá trình điều trị khả quan vẫn có không ít sóng gió, trong đó có giai đoạn trẻ bị viêm phổi nặng do vi khuẩn kháng thuốc. Tình trạng diễn tiến xấu nhanh chóng, bé lại thêm gần với lằn ranh sinh tử. Nhưng thiên thần nhỏ đã rất kiên cường cùng với sự đồng hành của ba mẹ và sự chăm sóc nhiệt tình từ đội ngũ bác sĩ – điều dưỡng khoa Sơ sinh, trẻ đã hồi phục ngoạn mục.

Trẻ ra viện lúc 40 tuần 3 ngày hiệu chỉnh, cân nặng 2,8 kg. Kết quả khám sàng lọc sơ sinh bệnh võng mạc của trẻ sinh non, sàng lọc thính lực, siêu âm não qua thóp các chỉ số đều trong giới hạn bình thường. Ngoài ra, em bé được tiêm phòng đầy đủ các mũi vacxin theo lịch tiêm chủng. Sau khi ra viện trẻ được hẹn tái khám nhằm theo dõi và đánh giá quá trình phát triển toàn diện, đặc biệt là đánh giá phát triển về tinh thần và vận động.

Bác sĩ Hiền Lê chia sẻ, sinh non là tình trạng em bé chào đời trước 37 tuần với nhiều nguy cơ về sức khỏe. Việc dự phòng nguy cơ sinh non cần được bắt đầu từ khi người mẹ bắt đầu mang thai, đảm bảo lịch khám thai đầy đủ. Người mẹ có nguy cơ sinh non nên thăm khám tại cơ sở y tế có chuyên khoa sản và đơn vị hồi sức sơ sinh tốt để điều trị nguy cơ sinh non, kéo dài thời gian sống trong bụng mẹ của thai nhi cũng như tăng cơ hội sống cho thai trong trường hợp không may sinh non.